Page 41 - Demo

39FAZA E K%u00cbRKIMEVE DHE E ANALIZ%u00cbSPasi e kemi zgjedhur pjes%u00ebn dhe gjithsecili ka siguruar nj%u00eb kopje t%u00eb saj, t%u00eb cil%u00ebn e ka lexuar disa her%u00eb, duhet t%u00eb kalojm%u00eb n%u00ebp%u00ebr nj%u00eb faz%u00eb shum%u00eb t%u00eb r%u00ebnd%u00ebsishme p%u00ebrgatitore p%u00ebrpara se t%u00eb fillojm%u00eb provat. Pse e ka shkruar vepr%u00ebn autori? Cilat jan%u00eb rrethanat historiko-shoq%u00ebrore ku zhvillohen ngjarjet? Cila %u00ebsht%u00eb gjinia e saj: tragjedi, dram%u00eb, dram%u00eb psikologjike, komedi, tragjikomedi, fars%u00eb, satir%u00eb, apo %u00e7far%u00eb? Po stili: realist, romantik, klasik, simbolist, brehtian, i absurdit apo ndonj%u00eb tjet%u00ebr? Cila %u00ebsht%u00eb tema kryesore dhe n%u00ebntemat? Po ideja kryesore dhe n%u00ebnidet%u00eb? Cilat jan%u00eb konfliktet dhe cili %u00ebsht%u00eb karakteri i tyre? Mandej, analizohen: personazhet, karakteristikat e brendshme dhe t%u00eb jashtme, biografit%u00eb, q%u00ebllimet dhe veprimet kryesore t%u00eb gjithsecilit, marr%u00ebdh%u00ebniet q%u00eb kan%u00eb me nj%u00ebri-tjetrin etj. Kalohet pastaj n%u00eb nj%u00eb analiz%u00eb t%u00eb holl%u00ebsishme t%u00eb subjektit, t%u00eb fakteve dhe ngjarjeve; merren n%u00eb shqyrtim elementet kompozicionale: ekspozeja, pika e lidhjes, zhvillimi, nd%u00ebrlikimet q%u00eb %u00e7ojn%u00eb n%u00eb kriz%u00eb, pika kulmore dhe zgjidhja etj. PSE E KA SHKRUAR VEPR%u00cbN AUTORI?Vet%u00ebdija se pse e ka shkruar vepr%u00ebn autori %u00ebsht%u00eb nj%u00eb aspekt i r%u00ebnd%u00ebsish%u00ebm i analiz%u00ebs s%u00eb pjes%u00ebs. Q%u00ebllimi mund t%u00eb jet%u00eb i thjesht%u00eb: t%u00eb zbavit%u00eb spektatorin me nj%u00eb histori interesante. Kemi th%u00ebn%u00eb se farsa, p%u00ebr shembull, ka si q%u00ebllim kryesor t%u00eb qeshurat e publikut dhe melodrama, tensionin dhe t%u00eb papritur%u00ebn. Por disa autor%u00eb synojn%u00eb di%u00e7ka q%u00eb q%u00ebndron p%u00ebrtej zbavitjes. Q%u00ebllimi i autorit q%u00eb n%u00ebp%u00ebrmjet nj%u00eb farse t%u00eb ngrej%u00eb probleme t%u00eb r%u00ebnd%u00ebsishme shoq%u00ebrore, morale, politike, mund ta kthej%u00eb at%u00eb n%u00eb nj%u00eb komedi satirike. Duke i shtuar q%u00ebllimit t%u00eb vet p%u00ebrmasa t%u00eb tjera, autor%u00ebt mund t%u00eb p%u00ebrftojn%u00eb nga melodrama, drama shoq%u00ebrore, q%u00eb jan%u00eb serioze n%u00eb q%u00ebndrimet e tyre, ose pjes%u00ebt debat, ose komedin%u00eb e zakoneve q%u00eb, as nuk tall, as nuk satirizon, por shp%u00ebrfaq m%u00ebnyr%u00ebn e jetes%u00ebs s%u00eb shoq%u00ebris%u00eb. Q%u00ebllimet mund t%u00eb jen%u00eb t%u00eb ndryshme: rr%u00ebfimi i nj%u00eb historie, portretizimi i nj%u00eb karakteri, zakoni, projektimi i ideve (dram%u00eb idesh), debat filozofik ose shoq%u00ebror e psikologjik, propagand%u00eb dhe shum%u00eb t%u00eb tjera. RRETHANAT E DH%u00cbNARrethanat e dh%u00ebna jan%u00eb kushtet, n%u00eb t%u00eb cilat lind e realizohet nj%u00eb veprimtari n%u00eb jet%u00eb ose nj%u00eb veprim n%u00eb sken%u00eb, n%u00eb t%u00eb cilat vizatohet individualiteti i njeriut (n%u00eb jet%u00eb) ose i personazhit n%u00eb sken%u00eb. Ato jepen nga autori n%u00eb vepr%u00ebn e tij dramatike, prandaj i quajm%u00eb rrethana t%u00eb dh%u00ebna, t%u00eb cilat e gjejn%u00eb materializimin e tyre n%u00eb t%u00eb gjitha elementet e vepr%u00ebs skenike, si: tema, idea, vendi i veprimit, ngjarjet, personazhet etj. Tema %u00ebsht%u00eb problemi filozofik, moral, social-psikologjik, politik, historik etj., q%u00eb shtrohet e zgjidhet n%u00eb vepr%u00ebn dramatike. Kurse ideja %u00ebsht%u00eb q%u00ebndrimi ose interpretimi i tem%u00ebs nga ana e dramaturgut. Rrethanat p%u00ebrcaktojn%u00eb edhe vendin e veprimit, i cili %u00ebsht%u00eb mjedisi konkret ku zhvillohet veprimi, edhe koh%u00ebn kur zhvillohet ngjarja ose rrethanat kohore. Ngjarja %u00ebsht%u00eb nj%u00eb ndodhi n%u00eb jet%u00ebn e njeriut ose t%u00eb personazhit n%u00eb sken%u00eb q%u00eb ndryshon logjik%u00ebn e veprimit, p%u00ebr shembull: %u201cJam duke shkuar n%u00eb shkoll%u00eb. FAZA P%u00cbRGATITORE: PROCESE T%u00cb ANALIZ%u00cbS DHE T%u00cb INTERPRETIMIT T%u00cb PJES%u00cbS3Pasi e kemi zgjedhur pjes%u00ebn, kalojm%u00eb nga faza e p%u00ebrshtypjeve t%u00eb para, n%u00eb faz%u00ebn e thellimit dhe t%u00eb analiz%u00ebs. Pse e ka shkruar vepr%u00ebn autori? Cilat jan%u00eb rrethanat historiko-shoq%u00ebrore n%u00eb t%u00eb cilat zhvillohet pjesa? Cila %u00ebsht%u00eb gjinia dhe stili i saj? K%u00ebto jan%u00eb pyetjet e para q%u00eb duhet t%u2019u japim p%u00ebrgjigje.